|
آن طرف اتمسفر
اپوس چهل و شش (ش1352/1973م)
اثر،
زمينهاى است براى استفاده از موسيقى غير ايرانى براى سازهاى
ايرانى، با تكيه بر قطعاتى براى تمبك كه در فعل و انفعالات
الكترونيكى قرار گرفته. (اپوس چهل و شش در انستيتو زنولوگى
اوترخت هلند تصنيف شده.)
سونات شماره يك براى فلوت و پيانو
اپوس چهل و هفت (ش1352/1973م)
از جمله
قطعات پايانى دوره تمركز گسترده كه گرايشهاى سبكشناسى موسيقى
پونكتوئل در آن مشهود است، اما نمىتوان آن را اثرى پونكتوئل
ناميد. قطعه در يك موومان تصنيف شده است.
ادليبيتوم شماره سه
اپوس چهل و هشت (ش1353/1974م)
ادليبيتوم
3، عليه همه قواعدى است كه مشايخى در دوران تمركز گسترده، خود را
در آنها محدود يافته بود. قطعه از جمله آثارى است كه قرار است
راه را براى دوران "نسبى" هموار كند. اثر براى فلوت، كلارينت،
كلارينت باس و ويلنسل نوشته شده و يكى از اجراهاى فراموش نشدنى
آن به نوازندگى مرلين سويندلر (فلوت(، محمد اهتمام (كلارينت(،
ايرج باستانسير (كلارينت باس) و محمد پورتراب
(ويلنسل) ضبط
شده است.
(ر.ك. به
سبكشناسى و توضيحات پايانى در خصوص تمركز گسترده و موسيقى
نسبى)
تداعى معانى
اپوس چهل و نه (ش1353/1974م)
در اين اثر،
آهنگساز، بداهههايى را كه در "ادليبيتوم 2" تجربه كرده، در
ابعادى وسيعتر، به كار مىگيرد و در ميانه قطعه، با مركزيت دادن
يك اكوردتنال به جستجويى مىپردازد كه بعدها تحت عنوان
"Meta-x" رخ
مىدهد. (ر.ك.به سبكشناسى، Meta-x)
كمپوزيسيون براى فلوت و كلارينت
اپوس پنجاه (ش1354/1975م)
ضمن رجعتى
موقت به دوران "تمركز گسترده" به نظر مىرسد كه آهنگساز، پيش از
ورود به دوران "موسيقى نسبى" نمىخواهد نكتهاى "ناگفته" باقى
بماند. اين جنبه فكرى يكى از خصايص مشايخى است و بعدها در يكى از
ديدگاههاى فلسفى او، دوباره تحت عنوان "نگاهى به گذشته" منعكس
مىشود.
(ر.ك. به
سبكشناسى، نگاهى به گذشته)
تناقضات شماره يك
براى كوئينتت بادى برنجى
اپوس پنجاه و يك، شماره يك و دو (ش1355/1976م)
اين قطعه در
كنار آثارى چون "ما باغهاى نيشابور را هرگز نخواهيم ديد اپوس 56"
و "سمفونى دوم - تهران اپوس 57" از جمله يكى از آثار كليدى در
دوره دوم آهنگسازى مشايخى است و از طرف ديگر با توجه به عنوان
آن، جستجويى است در جهت Meta-x. در اينجا آهنگساز تلاش مىكند از عناصر متناقض، به
وحدت برسد. اين اثر در دو تنظيم اصلى نگاشته شده، تنظيم اوليه
براى كوئينتت بادى است (اپوس 51 شماره 1) كه اولين بار در سالن
رستيال "كارنگى هال" آمريكا اجرا شد و تنظيم دوم براى باديهاى
برنجى و سازهاى زهى است (اپوس 52 شماره 2). در هر دو تنظيم، استفاده
محدودى از سازهاى كوبهاى شده است كه اجراى آن به عهده نوازندگان
بادى است.
موسيقى براى ابوا
اپوس پنجاه و دو شماره يك (ش1355/1976م)
از مجموعه
مقدمه.
(ر.ك. به
توضيحات پايانى درباره "مقدمه")
سونات براى ابوا و پيانو
اپوس پنجاه و دو شماره دو (ش1355/1976م)
اين اثر
ضميمهى كتاب "موسيقى براى ابوا" است.
آهنگساز در
بعضى آثار خود من جمله اين اثر، مىكوشد فرم سونات را در فضايى
آتماتيك تجربه كند. اين سونات مكرراً موضوع پايان نامههاى مختلف
در رشته تخصصى ابوا، در خارج از ايران بوده است.
موسيقى براى ويولا
اپوس پنجاه و سه (ش1355/1976م)
از مجموعه
مقدمه. (ر.ك. به توضيحات پايانى درباره "مقدمه")
كنسرتو براى كنترباس و اركستر
اپوس پنجاه و چهار (ش1355/1976م)
از جمله
آثارى است كه بين دو دوره مهم آهنگسازى مشايخى به وجود آمده است
. اجراى كنترباس سولو در اين قطعه بسيار دشوار است. در اين جا
بخشهاى مربوط به اركستر را، آهنگساز، برخلاف برخى از آثار بعدى،
با امكانات بداهه نوازى محدود به كار مىبرد. البته قابل ذكر است
كه بسيارى از بخشها، از نظر همنوازى، در محدوده زمانى، آزاد
هستند. اما نتها، از طرف آهنگساز نسبتاً دقيق تعريف شدهاند.
براى به وجود آوردن فضاى مشابه، مشايخى در آثار بعد، ترجيح
مىدهد كه نوازنده را در درون منطقههاى از پيش تعريف شده آزاد
بگذارند.
البته اين
تكنيك را او قبلاً در آثارى همچون تناقضات نيز به كار گرفته ولى
بعد از اين تاريخ، به كارگيرى اين نوع آزادىها در آثار او وسعت
قابل توجهاى پيدا كرده است.
موسيقى براى هورن
اپوس پنجاه و پنج (ش1356/1977م)
از مجموعه
مقدمه. (ر.ك. به توضيحات پايانى درباره "مقدمه")
ما هرگز
باغهاى نيشابور را نخواهيم ديد
براى پيانو و اركستر
اپوس پنجاه و شش (ش1356/1977م)
قطعه، نتيجه
تحقيقات بيست ساله مشايخى بر شيوه جديد نت نگارى و كاربرد آن در
اركستر با تكيه بر آسانتر شدن كار نوازنده است.
آهنگساز در
اين شيوه، مطالعه طولانى كرده و روشى ابداع نموده است كه در
اجراى اثر، دشوارى كار متوجه رهبر خواهد بود و نوازنده مىتواند
به راحتى با قطعه ارتباط برقرار نمايد.
"ما باغهاى
نيشابور را هرگز نخواهيم ديد" الهامى از كتاب آندره ژيد و اشاره
به باغهاى نيشابور است ضمن اينكه يكى از آثار راه گشاى مشايخى،
در زمينه تفكر Meta-x نيز محسوب مىشود چنانكه در مقابل هم قرار دادن
"عناصر گوناگون" و گاه "متضاد" تا جايى پيش مىرود كه مشايخى در
ضمن اثر، از نوازندگان مىخواهد سازهايى را بنوازند كه نوازنده
آن نيستند. اين اثر با اجراى پرى بركشلى(پيانو( روى CD موجود است. قطعه "ما باغهاى
نيشابور...." ضمناً در كنار آثارى مثل تناقضات اپوس 51 و سمفونى
دوم اپوس 57، از جمله آثار اصلى دوره دوم سبكشناسى مشايخى است
كه دوران "موسيقى نسبى" نام گرفته است. (ر.ك. به سبكشناسى،
موسيقى نسبى)
سمفونى شماره دو (سمفونى تهران)
اپوس شماره پنجاه و هفت (ش1356/1977م)... ........................
.....![click to download]()
سمفونى
تهران، در كنار قطعه "ما باغهاى نيشابور را هرگز نخواهيم ديد" و
"تناقضات" نقطه حركت موسيقى مشايخى در جهت "سبك نسبى" است و
همانند اين قطعات، اثرى است در جهت نمايان ساختن بخشى از مطالعات
و تحقيقات او در زمينه شيوه نوين نت نگارى براى اركستر.
اين سمفونى
در سه قسمت تصنيف شده و داراى لحظاتى نمادين است. در قسمت دوم،
صدايى "ناله" مانند تداعى مىشود و بخش سوم با يك "فرياد" به
پايان مىرسد. سمفونى دوم در يك اجراى بسيار باشكوه براى نخستين
بار توسط فرهاد مشكات ارائه شد. در اينجا ضمن ترك دوران
تمركز گسترده در لحظاتى با نوع جديدى از تمركز برخورد مىكنيم
نقطه اوج موومان دوم، قسمت دوم نمونهايى از اين دست است كه در
آن جريان موسيقى به يك آكورد بيست و چهار صدايى مىرسد. (ر.ك. به
سبكشناسى و مفاهيم پايانى، سمفونىها)
موسيقى براى كنترباس
اپوس پنجاه و هشت (ش1356/1977م)
از مجموعه
مقدمه.
(ر.ك. به
توضيحات پايانى درباره "مقدمه")
سونات براى كلارينت و پيانو
اپوس پنجاه و نه، شماره يك (ش1357/1978م)
اثرى بسيار
دشوار براى كلارينت و پيانو كه در اشكال مختلف تنظيم شده است. در
بخشهايى از قطعه، كلارنيت مستقلاً به اجراى عبارات تكنيكى بسيار
دشوار مىپردازد. تنظيمى از اين قطعه براى كلارينت سولو و اركستر
سازهاى ايرانى نيز موجود است.
تناقضات شماره دو، براى سازهاى زهى
اپوس شصت (ش1357/1978م)
دومين قطعه
از سرى تناقضات.
تناقضات
شماره دو براى اركستر تصنيف شده و در عين حال شيوه ساخت آن به
صورتى است كه قابليت اجرا توسط كوارتت زهى را نيز، دارا است. اثر
به رهبرى منوچهر صهبايى بر روى CD منتشر شده است. (براى
اطلاعات بيشتر ر.ك.به توضيحات اپوس 51)
اتود (الكترونيك)
اپوس شصت و يك (ش1357/1978م)
قطعهاى
كوتاه كه در آن اصوات، به كمك كامپيوتر تهيه شده و در استوديو
تلفيق شده اند. در حقيقت اين اثر مقدمهاى است براى برخى از آثار
مشايخى كه در شرايط "اتوماسيون" كامل تصنيف شدهاند.
سه قطعه از مد افتاده براى ويولون آلتو و
ويلنسل
اپوس شصت و دو (ش1357/1978م)
اين قطعات
تا حدودى به يادآورنده ايده نگاهى به گذشته مشايخى هستند و به
ياد روزهايى كه در زمان تحصيل، سخت متوجه رنگآميزى آنتون وبرن
بوده است تصنيف شدهاند.
قطعات
نسبتاً سادهاند و در سه قسمت نوشته شدهاند (ر.ك.به سبكشناسى،
نظريههاى فلسفه هنر، نگاهى به گذشته)
موسيقى براى ترومپت
اپوس شصت و سه (ش1357/1978م)
از مجموعه
مقدمه. (ر.ك. به توضيحات پايانى درباره "مقدمه")
اسپكتروم شماره يك
براى اركستر
اپوس شصت و چهار (ش1357/1978م)
در سال 1974
مشايخى، دو اثر ناتمام در فلوريدا تصنيف كرد، كه يكى را در سال
1978 به پايان رسانيد و ديگرى را در سال 2002.
اسپكتروم
اينجا اشارهايى است به طيفى از سكوت تا صدا و اين هر دو قطعه از
نظر برخورد با مسئله سكوت يادآور قطعات سكوت هستند با اين تفاوت
كه در اسپكتروم يك، ترتيب پيكرههاى صدا از طرف رهبر معين مىشود
و در اسپكتروم شماره 2 با حفظ اهميت سكوت نوعى تداوم پيش بينى
شده در جريان است.
عمودى
الكترونيك
اپوس شصت و پنج (ش1357/1978م)
اتودى در
موسيقى كامپيوترى.
ياد
الكترونيك
اپوس شصت و شش (ش1358/1979م)
قطعهاى در
رثاى دوستان از دست رفته با تكيه بر تمى قديمى (تم شاه توت
فروشان حوالى سرچشمه) كه در آثار ديگرى از جمله كوئينتت بادى
(اپوس94)،
موومان اول سمفونى شماره پنج (سمفونى ايرانى اپوس
112) و سرى
آثار ايرانى براى گام تعديل شده از جمله داستانهاى كوتاه (اپوس
106 شماره يك و دو) استفاده شده است.
بازگشت به تمبك
الكترونيك
اپوس شصت و هفت (ش1358/1979م)
قطعه، براى
نوار الكترونيك و تمبك نوشته شده است. بخش تمبك، فقط گرافيك است
و در بخش الكترونيك نقل قولهايى از قطعه "آن طرف اتمسفر"
مىشنويم. اين اثر يكى از نخستين آثارى است كه مشايخى گرايش خود
را به گرافيك محض نشان مىدهد.
(ر.ك. به
توضيحات پايانى در خصوص موسيقى روى بوم)
موسيقى براى فاگوت
اپوس شصت و هشت (ش1358/1979م)
از مجموعه
مقدمه.
(ر.ك. به
توضيحات پايانى درباره "مقدمه")
نتاسيونها، سه اتود براى اركستر
اپوس شصت و نه (ش1358/1979م)
در اين اثر
توضيح نت نويسى مشايخى موضوع اصلى است و نوازندگان ضمن آشنايى با
روش مشايخى به اجراى يك قطعه موسيقى دست مىيابند.
(ر.ك. به
توضيحات پايانى در خصوص نتاسيون و موسيقى روى بوم) |